عفونت های دستگاه ادراری (UTIs) بسیار شایع هستند – به ویژه در زنان، نوزادان و افراد مسن. از هر دو زن یک نفر و از هر 20 مرد یک نفر در طول زندگی خود به عفونت ادراری مبتلا می شوند. بیشتر عفونتهای ادراری محدود به مثانه هستند و در عین حال که علائمی ایجاد میکنند، جدی یا تهدیدکننده زندگی نیستند. درمان بیشتر عفونت های ادراری با آنتی بیوتیک ها آسان است.
چه کسانی عفونت ادراری می گیرند؟
زنان چند برابر بیشتر از مردان به عفونتهای ادراری مبتلا می شوند. زیرا مجرای ادرار زنان (لوله ای از مثانه تا جایی که ادرار از بدن خارج می شود) کوتاه تر از مجرای ادراری مردان است. این باعث می شود که باکتری ها راحت تر وارد مثانه شوند. دهانه مجرای ادرار زنان به واژن و مقعد نیز نزدیکتر است. و منبع اصلی میکروب هایی مانند اشریشیا کلی (E. coli) است که باعث عفونتِ ادراری می شود.
انواع عفونت های ادراری
عفونتادراری توسط میکروارگانیسم ها یا میکروب ها، معمولا باکتری ها ایجاد می شود. انواع مختلف UTI می تواند شامل موارد زیر باشد:
- سیستیت یا عفونت مثانه. سیستیت شایع ترین عفونت دستگاه اِدراری تحتانی است
- اورتریت یا عفونت مجرای ادرار
- پیلونفریت یا عفونت کلیه ها
- واژینیت یا عفونت واژن
علائم عفونت ادراری
نشانه های UTI به شرح زیر است:
- تمایل به دفع ادرار بیشتر و فوری، اگر فقط چند قطره باشد
- درد سوزش یا احساس سوختن هنگام ادرار کردن
- احساس پر بودن مثانه بعد از ادرار کردن
- درد در بالای استخوان شرمگاهی
- ادرار کدر، خونی یا بسیار بدبو
علائم عفونت کلیه
اگر عفونت به کلیه ها برسد، مراقبت های پزشکی فوری لازم است. علاوه بر علائم عمومی عفونتادراری، فرد مبتلا به عفونت کلیه می تواند موارد زیر را نیز تجربه کند:
- لرز
- تب
- درد کمر (پایین شکم)
- درد در پشت
- استفراغ
بیشتر بخوانید: خطرات عفونت های بارداری برای جنین
دلایل عفونت ادراری
باکتری ها به طور معمول در دستگاه ادراری زندگی نمی کنند. هنگامی که باکتری ها وارد دستگاه ادراری می شوند و تکثیر می شوند، می توانند باعث عُفونت ادراری شوند.
میکروب های زیادی وجود دارند که می توانند باعث عفونتِ ادراری یا سیستیت شوند. شایع ترین میکروب که باعث عفونت دستگاه ادراری می شود در دستگاه گوارش شما، اشریشیا کلی (E.coli) یافت می شود. E.coli می تواند به راحتی به مجرای ادرار سرایت کند و به پوشش سیستم ادراری شما بچسبد.
میکروب هایی مانند مایکوپلاسما و کلامیدیا می توانند هم در مردان و هم در زنان باعث اورتریت شوند. این میکروب ها می توانند در طول رابطه جنسی منتقل شوند، بنابراین هر دو طرف برای جلوگیری از عفونت مجدد نیاز به درمان پزشکی دارند.
برخی از افراد ممکن است به دلیل مسدود شدن جریان ادرار یا زمانی که ادرار از مثانه به سمت کلیه ها برمی گردد، در معرض خطر بیشتری برای عفونت قرار دارند.
عفونت ادراری در زنان
عفونت ادراری به ویژه با افزایش سن شایع است. تقریباً از هر 3 زن 1 نفر قبل از 24 سالگی به درمان عفونت ادراری نیاز دارند.
در زنان، مجرای ادرار کوتاه و صاف است و باعث می شود میکروب ها به داخل مثانه حرکت کنند. برای برخی از زنان، UTI به تغییرات در سطوح هورمونی مربوط می شود. برخی از افراد در زمان های خاصی از چرخه قاعدگی خود، مانند درست قبل از پریود یا در دوران بارداری، بیشتر احتمال دارد به عفونت مبتلا شوند.
در زنان مسن، بافتهای مجرای ادرار و مثانه با افزایش سن و همچنین پس از یائسگی یا هیسترکتومی نازکتر و خشکتر میشوند. این می تواند به افزایش UTI مرتبط باشد.
عفونت ادراری در دوران بارداری
در دوران بارداری، سیستم زهکشی از کلیه به مثانه گشاد می شود، بنابراین ادرار به سرعت تخلیه نمی شود. این باعث میشود که عفونت ادراری راحتتر شود. گاهی اوقات میکروب ها می توانند از مثانه به کلیه منتقل شوند و باعث عفونت کلیه شوند. عفونت ادراری در دوران بارداری می تواند منجر به افزایش فشار خون شود، بنابراین بسیار مهم است که در اسرع وقت درمان شوند.
عوامل خطر عفونت ادراری در زنان
زنان بیشتر در معرض خطر UTI مکرر هستند اگر:
- از ژله اسپرم کش یا دیافراگم برای پیشگیری از بارداری استفاده کنید
- در سال گذشته یک شریک جنسی جدید داشته اید (افزایش فعالیت جنسی ممکن است باعث ایجاد علائم UTI در برخی از زنان شود)
- اولین UTI خود را در سن 15 سالگی یا قبل از آن داشتند
- سابقه خانوادگی عفونت ادراری مکرر، به ویژه مادرشان دارند
- از یبوست رنج می برند
عفونت های ادراری در مردان
مردان می توانند به عفونتادراری مبتلا شوند، به خصوص اگر در جریان ادرار مشکل داشته باشند. مردان مسنی که پروستاتیت (التهاب پروستات) را تجربه می کنند در معرض خطر بیشتری هستند. اگر مثانه به درستی تخلیه نشود، تجمع ادرار درمان عفونت را دشوارتر می کند. تعداد کمی از مردان جوان ممکن است به UTL مبتلا شوند. در مردان، این معمولاً نتیجه یک بیماری مقاربتی است.
عفونت های دستگاه ادراری و دیابت
افراد مبتلا به دیابت در معرض افزایش خطر ابتلا به عفونت های ادراری هستند زیرا ادرار آنها ممکن است دارای گلوکز (قند) بالایی باشد که تکثیر باکتری ها را آسان تر می کند. دیابت همچنین ممکن است سیستم ایمنی (دفاع) بدن را تغییر دهد و مبارزه با عفونت ادراری را دشوارتر کند. خطر ابتلا به UTI با پیشرفت دیابت افزایش می یابد.
عفونت های دستگاه ادراری در افراد مسن
شرایط مزمن، برخی داروها و مشکلات مربوط به بی اختیاری، افراد مسن را در معرض افزایش خطر ابتلا به UTI قرار می دهد. افرادی که از کاتترهای مثانه استفاده می کنند نیز بیشتر در معرض ابتلا به UTI هستند.
عفونت های دستگاه ادراری در نوزادان و کودکان خردسال
نوزادان و کودکان در معرض خطر UTI هستند. این عفونتها همیشه نیاز به بررسی دارند زیرا ممکن است نشان دهنده یک بیماری زمینه ای جدی مانند رفلاکس ادرار باشند. ریفلاکس ناشی از مشکل دریچه مثانه است که باعث می شود ادرار از مثانه به کلیه ها برگردد. رفلاکس می تواند باعث شود ادرار در داخل بدن باقی بماند و خطر عفونت را افزایش دهد. ممکن است منجر به اسکار کلیه شود که به نوبه خود منجر به فشار خون بالا و گاهی اوقات مشکلات کلیوی می شود.
پیشگیری از عفونت ادراری
اگرچه همیشه توسط تحقیقات بالینی پشتیبانی نمی شود، برخی از زنان پیشنهاداتی را برای کاهش خطر ابتلا به عفونت های دستگاه ادراری مفید یافته اند، از جمله:
- برای شستشوی سیستم ادراری مقدار زیادی آب و مایعات دیگر بنوشید.
- عفونت های واژن مانند برفک یا تریکوموناس را سریع درمان کنید.
- از استفاده از محصولات حاوی اسپرم کش، به ویژه با دستگاه های ضد بارداری دیافراگمی خودداری کنید.
- به محض اینکه میل به ادرار کردن داشتید به توالت بروید، نه اینکه خود را نگه دارید.
- پس از رفتن به توالت، خود را از جلو به عقب (مجرای ادرار تا مقعد) پاک کنید.
- بعد از رابطه جنسی حتما ادرار کنید تا مثانه خالی شود.
- از یبوست اجتناب کنید.
درمان عفونت ادراری
اگر فکر می کنید ممکن است UTL داشته باشید، مهم است که به دنبال مراقبت های پزشکی باشید. به ویژه اگر فکر می کنید ممکن است عفونت مثانه یا کلیه داشته باشید، که هر دو شرایط بسیار جدی هستند. درمان زودهنگام عُفونت ادراری می تواند به جلوگیری از گسترش عفونت به مثانه یا کلیه ها کمک کند.
پزشک ادرار شما را آزمایش می کند تا بررسی کند کدام میکروارگانیسم وجود دارد. درمان عفونتهای دستگاه ادراری معمولاً با آنتی بیوتیک ها است.
قرص برای عفونت ادراری
در زیر درمان های مرسوم آنتی بیوتیکی برای عفونتِ دستگاه ادراری آورده شده است.
نیتروفورانتوئین (Nitrofurantoin)
نیتروفورانتوئین یک آنتی بیوتیک رایج برای درمان سیستیت است. این آنتی بیوتیک برای UTI در یک کپسول با رهش طولانی مدت قرار دارد. این قرص باید در وعده های غذایی، همراه با غذا یا شیر مصرف شود. یک قرص دو بار در روز (هر دوازده ساعت) مصرف شود. کپسول ها جویدنی نیستند و نباید باز شوند.
دوره مصرف نیتروفورانتوئین سه روزه است. مانند سایر آنتی بیوتیک ها، شما باید دوره خود را کامل کنید تا از ایجاد مقاومت باکتری در برابر این داروی UTI جلوگیری کنید. حتی زمانی که علائم دیگری وجود ندارد، دارو را قطع نکنید. مصرف نکردن دوره کامل ممکن است به باکتری اجازه دهد دوباره رشد کند و باعث عود مجدد عفونتِ ادراری شود.
تری متوپریم (Trimethoprim)
یکی دیگر از آنتی بیوتیک های محبوب و موثر برای عفونتادراری تری متوپریم است. این داروی UTI در دوزهای 100 و 200 میلی گرمی موجود است. تری متوپریم یک درمان موثر سیستیت است که می تواند علائم UTI را در عرض 24 ساعت کاهش دهد.
یک دوره تری متوپریم به مدت سه روز طول می کشد. قرص را دو بار در روز، ترجیحاً هر روز در یک زمان معین مصرف کنید تا به راحتی به یاد آورید. مصرف تری متوپریم را حتی زمانی که علائم از بین رفته است، قطع نکنید. تکمیل دوره کامل اطمینان حاصل می کند که عفونت اِدراری شما عود نمی کند.
خلاصه
- عفونت دستگاه ادراری توسط میکروارگانیسم ها ایجاد می شود که معمولاً یک باکتری به نام اشریشیا کلی (E. coli) است.
- مجرای ادرار، مثانه، واژن یا کلیه ها می توانند تحت تاثیر قرار گیرند.
- با وجود اینکه عفونتهای دستگاه ادراری بسیار شایع هستند، ممکن است نیاز به درمان با آنتی بیوتیک باشد، بنابراین با پزشک خود مشورت کنید.
